دکتر رامبد باران دوست

1 - دوره تاريخي بابل و مصر باستان (250-3000 ق.م)
2 - دوره تاريخي يونان باستان (450-600 ق.م)
3 - دوره تاريخي هند و چين (200-1200ق.م)
4 - دوره تاريخي ايراني-  اسلامي (1250-650م)
5 - دوره تاريخي قرون وسطي (900-500م)
6 - دوره تاريخي انتقال(1450-900م)
7 - دوره جديد علم كه به دوره بعد از وقوع رنسانس علمي در اروپا در قرن‌هاي پانزدهم و شانزدهم ميلادي گفته مي‌شود.

به طور كلي اگر بخواهيم ويژگي‌هاي علوم  اين دوره‌ها را به طور فشرده و خلاصه بيان كنيم، اين علوم دردوره بابلي و مصري و همين‌طور هندي و چيني با جنبه‌ها و ويژگي‌هاي تجربي و شهودي شكل گرفته و به همين صورت نيز ادامه پيدا كرده و كلا فاقد جنبه‌هاي نظري و استدلالي و كلي است؛ در حالي كه علوم و رياضيات  يوناني از همان ابتدا با ويژگي‌هاي استدلالي و برهاني (منبعث از مكاتبات فلسفي يونان‌باستان) شكل گرفته و با جنبه‌هاي نظري و اصولي ادامه يافته است.

اما در اين ميان اگر بخواهيم توصيفي از دوره ايران اسلامي ارائه كنيم اولا با توجه به جايگاه اقليمي و جغرافيايي و ارتباطي اين تمدن كه محل تلاقي و تركيب فرهنگ‌هاي گوناگون شده بوده مي‌توانيم بگوييم كه روش هاي علمي، همين‌طور مباحث و مكاتب علمي، از تنوع زياد و زمينه‌هاي گوناگوني برخوردار بوده است.

واقعيت اين است كه دانشمندان اين دوره ضمن اين كه شاخه‌هاي جديدي از علوم طبيعي مثل نجوم و مثلثات، طب و كيمياگري و نوشناختي را پايه‌گذاري كرده اند، شاخه‌هاي زيادي مثل جبر و هندسه و فلسفه و منطق را (كه مي‌تواند ريشه‌هاي يوناني و هندي و چيني داشته باشد) توسعه داده و تكميل كرده‌اند.

در واقع دانشمندان ايراني - اسلامي با ترجمه آثار علمي و رياضي از زبان هندي و يوناني و اسكندراني به زبان عربي موجب  حفظ قسمت اعظم علوم دوره يوناني و هندي شدندكه اين آثار در دوره انتقال (1450 -900) توسط مترجمان اروپايي و دانشمندان مسيحي به زبان لاتين ترجمه شده و به‌صورت مرجع و منبع تحقيقات علمي در كتابخانه‌ها و موزه‌هاي كشورهاي اروپايي ساليان سال مورداستفاده محققان و مشتاقان علم قرار گرفته است.

منبع : http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=52573